Regionaal thema 1: Europa
Op vrijdag 20 februari 2026 namen de auditoren van de Hoge Studies Veiligheid en Defensie (HSVD) deel aan een boeiende sessie over de strategische uitdagingen van Europa. De dag begon met een diepgaande analyse door prof. dr. David Criekemans (UAntwerpen), die het concept ‘hyperrealisme’ toelichtte en onderzocht hoe Europa een nieuw geopolitiek tijdperk ingaat dat wordt gekenmerkt door intensievere concurrentie tussen grootmachten. Deze bijdrage benadrukte de noodzaak voor Europa om zijn strategische positie te herzien in een steeds complexere internationale omgeving.
Het programma ging verder met een verhelderende presentatie door Annick Capelle (RTBF), die een heldere inleiding gaf over de werking van de Europese instellingen. Haar uitleg over de Europese institutionele architectuur en beslissingsmechanismen benadrukte de kritieke rol van deze elementen bij de vormgeving van het hedendaagse veiligheids- en defensiebeleid.
Een belangrijk hoogtepunt van de dag was de tussenkomst van dr. Giulia Prelz Oltramonti (Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie), die een doordachte analyse bracht van het verdrag van Dayton, drie decennia nadat het ondertekend werd. Haar analyse belichtte de langetermijngevolgen van het verdrag voor de stabiliteit in de Westelijke Balkan en benadrukte hoe belangrijk het is om historische vredesakkoorden opnieuw onder de loep te nemen en op die manier een beter zicht te krijgen op huidige en toekomstige uitdagingen.
De sessie werd afgesloten door een van onze interne sprekers, prof. dr. Sven Biscop (Egmontinstituut/UGent). Hij besprak de strategische implicaties van een tweede ambtstermijn van Donald Trump voor de Europese Unie. In zijn analyse kaartte hij de uitdagingen, onzekerheden en opportuniteiten aan die deze situatie met zich meebrengt op het vlak van Europese veiligheid, trans-Atlantische betrekkingen en de ambitie van Europa om zijn strategische autonomie te versterken.
Deze sessie van de HSVD bood de auditoren een rijk en multidimensionaal perspectief op de strategische kwesties waar Europa vandaag mee geconfronteerd wordt. Het hoge niveau van de sprekers en de actieve betrokkenheid doorheen de dag, evenals de presentaties door twee auditoren, maakten de sessie alleen maar sterker.
Op zaterdag 21 februari 2026 zetten de auditoren van de HSVD hun programma verder met een nieuwe reeks tussenkomsten die tot nadenken stemmen, over de strategische koers van Europa en de evolutie van de veiligheids- en defensietools van de EU.
De dag begon met een boeiende beschouwing van Karel De Gucht (voormalig Europees Commissaris voor Handel) over de positie van de Europese Unie in een tijdperk dat almaar meer gekenmerkt wordt door concurrentie tussen grootmachten. Zijn analyse ging in op de vraag of de EU op het punt staat om een strategische sprong voorwaarts te maken, of het risico loopt om geleidelijk achteruit te gaan. Hij belichtte eveneens de interne en externe factoren die de komende jaren bepalend zullen zijn voor de rol van Europa op het wereldtoneel.
Hierna volgde een uitgebreide presentatie door brigadegeneraal Bart Laurent (Europese dienst voor extern optreden – EDEO) over het Gemeenschappelijke veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU. Met zijn tussenkomst gaf hij een helder en gestructureerd overzicht van de evolutie, operationele mechanismen en ambities van de GVDB, alsook van de uitdagingen waarmee de EU geconfronteerd wordt bij het consolideren van haar vermogen om te handelen als een geloofwaardige veiligheidsgarant.
Tijdens deze tweede dag konden de auditoren hun inzichten verrijken over de strategische spanningen die de toekomst van Europa bepalen, door aanvullende perspectieven over zowel de globale houding van de EU als haar operationele defensietools.
