De rechtbank van eerste aanleg van Oost-Vlaanderen en de gevangenis van Dendermonde
Op 26 maart 2026 werden de auditoren van de Hoge Studies Veiligheid en Defensie (HSVD) een volledige dag ondergedompeld in de werking van de gerechtelijke en penitentiaire instellingen, tijdens een bezoek aan Dendermonde.
De ochtend begon in de rechtbank van eerste aanleg van Oost-Vlaanderen, waar de auditoren werden vergast op een toespraak van de voorzitter van de rechtbank, Peter Marcoen.
Hij belichtte de essentiële rol van de rechtbank, de dagelijkse uitdagingen waar justitie mee geconfronteerd wordt (werklast, complexe procedures, maatschappelijke verwachtingen) evenals de geleverde inspanningen om de efficiëntie te verhogen en het vertrouwen van het publiek te winnen.
Het bezoek aan de rechtbank werd verdergezet met een gedetailleerde uitleg van verschillende sprekers. Zo besprak een onderzoeksrechter zijn rol in strafrechtelijke onderzoeken, legde de voorzitter van de raadkamer het juridische kader uit van de genomen beslissingen en liet een gegidst bezoek van het gebouw toe om de organisatie en werking te begrijpen van juridische eerstelijnsbijstand.
De namiddag stond in het teken van een bezoek aan de gevangenis van Dendermonde, een belangrijke instelling in het Belgische gevangeniswezen.
Een inleidende presentatie belichtte de rol van het directoraat-generaal Penitentiaire inrichtingen (DG EPI), de toekomstige uitdagingen (beheer van de gevangenispopulatie, veiligheid, infrastructuur, sociale re-integratie) en de fundamentele missies van de penitentiaire administratie.
Vervolgens vond een gemoedelijke Q&A-sessie plaats, waarbij men terugkwam op de uitdagingen die ’s ochtends aan bod waren gekomen. Het gegidste bezoek aan de gevangenis was een concrete onderdompeling in de dagelijkse werking van de instelling: interne organisatie, beheer van de gedetineerden, veiligheidsmaatregelen, bewakingsroutines, werking van de interne diensten en samenwerking met de gerechtelijke autoriteiten. Deze activiteit is een mooi voorbeeld van de doelstelling van de HSVD: een rechtstreeks, pragmatisch en multidimensionaal inzicht bieden in de instellingen die de rechtstaat en openbare veiligheid vrijwaren.
