Regionaal thema 4: Azië, inclusief Rusland
Azië en Rusland begrijpen: waarom dit strategische theater van belang is voor de Europese veiligheid
Op 22 en 23 mei 2026 organiseerde het Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie (KHID) het 9e seminarie van de Hoge Studies Veiligheid en Defensie (HSSD), gewijd aan regionaal thema 4 ‘Azië, inclusief Rusland’.
Tijdens de namiddag van 22 mei namen de auditoren eerst deel aan een sportactiviteit. In lijn met de pedagogische aanpak van de HSSD versterkte deze activiteit de samenhang tussen de auditoren – een herinnering aan het feit dat het programma niet louter een aaneenschakeling vormt van briefings door experten, maar ook gericht is op de geleidelijke vorming van een netwerk van hooggeplaatste beleidsmakers.
De keuze voor Azië, met inbegrip van Rusland, als vierde regionale thema weerspiegelt het toenemende belang van deze uitgestrekte en heterogene regio voor de Europese en Belgische veiligheid. Van de aanhoudende oorlog van Rusland tegen Oekraïne en de steeds snellere militaire opmars van de Volksrepubliek China tot de almaar assertievere mondiale houding van India en de opkomende strategische strijd om het Noordpoolgebied belichaamt deze regio vele van de beslissende spanningen die het huidige strategische klimaat uitmaken. Deze omvatten concurrentie tussen grootmachten, hybride oorlogvoering, kwesties van strategische autonomie en de hertekening van regionale veiligheidsarchitecturen.
Indië, China, Rusland en het Noordpoolgebied: zes deskundigen geven hun kijk op de strategische complexiteit van Azië
Het programma bestond uit zes elkaar aanvullende tussenkomsten en werd afgetrapt met een presentatie door Gie Goris, een journalist met dertig jaar ervaring in internationale verslaggeving. Als voormalige hoofdredacteur van Wereldwijd en MO* heeft Goris een zeldzame diepgaande expertise opgebouwd over Azië. Hij bood de auditoren een genuanceerde en empirisch onderbouwde evaluatie van India als ‘stille reus’ op het wereldtoneel. Het is inderdaad een land waarvan de maatschappelijke diepgang, het demografische gewicht en de politieke assertiviteit vaak verkeerd worden geïnterpreteerd of onderschat in het Westerse veiligheidsdiscours.
Dr. Bruno Hellendorff, die momenteel werkt op het Ministerie van Buitenlandse Zaken en eerder fellow was aan zowel het Egmontinstituut als het European Policy Centre, bestudeerde het strategische belang van de Indo-Pacifische regio en de snelle militaire modernisering van de Volksrepubliek China. Zijn tussenkomst situeerde de opmars van China in de bredere context van de hertekening van de internationale orde en besteedde bijzondere aandacht aan maritieme veiligheid en de verschuivende machtsverhoudingen in de Aziatisch-Pacifische regio.
Prof. dr. Bart Dessein (Universiteit Gent), de voorzitter van de European Association for Chinese Studies, maakte een diepgaande culturele en ideologische analyse van China. Zijn analyse van de ontwikkeling van de Communistische Partij in China en de gevolgen daarvan voor de strategische langetermijnambities van Peking bood de auditoren essentiële tools om het buitenlandbeleid van China te begrijpen, voorbij directe geopolitieke indicatoren.
De Russische dimensie: twee aanvullende invalshoeken
Prof. dr. Ria Laenen (KU Leuven) is een experte op het gebied van het Russische buitenlandbeleid, politieke ontwikkelingen in Rusland en de post-Sovjetruimte, de betrekkingen tussen de EU en Rusland, de Euraziatische geopolitiek en bevroren conflicten. Ze analyseerde de motivaties en machtscultuur die de beslissing onderbouwden van Vladimir Poetin om een oorlog te ontketenen tegen Oekraïne, waardoor het conflict werd gesitueerd binnen de bredere imperiale ambities van Rusland.
Nicolas Gosset, een voormalige onderzoeker aan het Studiecentrum voor Veiligheid en Defensie (SCVD) van het KHID en momenteel werkzaam als diplomaat bij de Permanente Vertegenwoordiging van België bij de NAVO, analyseerde de structurele banden en onderhuidse spanningen binnen het Russisch-Chinese partnerschap, waarbij hij focuste op de ongelijkheden en kwetsbaarheiden die eigen zijn aan de alliantie tussen Xi en Poetin, alsook op de implicaties ervan op de internationale orde.
Als afsluiter verschoof Karen Van Loon het geografische bereik van het seminarie naar het meest noordelijke punt. Als associate fellow bij het European Affairs-programma van het Egmontinstituut en research fellow bij het Security and Defence-programma van Clingendael richt ze haar onderzoek op de geopolitiek van het Noordpoolgebied, wapenbeheersing en nucleaire non-proliferatie. Haar tussenkomst was gericht op de Noordpool als een opkomend toneel van geopolitieke concurrentie waar energiebronnen, maritieme navigatieroutes, militaire houdingen en de noodzaak tot wapenbeheersing samenkomen en waar meerdere staten met toenemende urgentie posities innemen.
De HSVD: beslissingsmakers voorbereiden op een tijdperk van complexiteit
De zes tussenkomsten boden auditoren een gestructureerd en intellectueel rigoureus inzicht in een regio die de internationale veiligheid nog decennialang zal vormgeven. De waarde van het negende seminarie lag niet enkel in de kwaliteit van de individuele tussenkomsten, maar in hun collectieve samenhang: zes verschillende disciplinaire en regionale perspectieven die elk een ander facet van dezelfde uitdaging belichtten.
Dat is precies het doel van de HSVD: om academische analyse, beleidsexpertise en operationele ervaring met elkaar te verbinden binnen een gemeenschap van professionals die concrete verantwoordlijkheden dragen binnen de domeinen veiligheid en defensie. Veiligheidsuitdagingen van deze omvang kunnen niet vanuit een enkel perspectief worden benaderd, maar vereisen een aanhoudend, hoogwaardig en multidisciplinair engagement – en de HSVD zijn speciaal ontworpen om dat te kunnen aanbieden.
Registraties voor de sessie 2027-2028 worden opengezet in september 2026.
