Het feit dat de toetsingsconferentie van 2026 van het Verdrag inzake de niet-verspreiding van nucleaire wapens, of het Non-Proliferatieverdrag (NPV), er niet in geslaagd is om tot een consensueel einddocument te komen, moet niet gezien worden als een geïsoleerde diplomatieke tegenslag. Het weerspiegelt diepere structurele spanningen die de huidige nucleaire orde beïnvloeden.
Deze Focus Paper onderzoekt de belangrijkste factoren die het steeds moeilijker maakten om een akkoord te bereiken: de modernisering en, in bepaalde gevallen, uitbreiding van het arsenaal van de vijf erkende kernwapenstaten; de uitholling van de wapenbeheersingsarchitectuur uit de periode na de Koude Oorlog; de terugkeer van nucleaire dwang in het kader van de oorlog van Rusland tegen Oekraïne; de afnemende geloofwaardigheid van veiligheidsgaranties; de Iraanse nucleaire crisis; en het verminderde vermogen van de Verenigde Staten om het onbetwiste leiderschap op te nemen binnen het NPV-kader.
Er wordt geargumenteerd dat deze ontwikkelingen de geloofwaardigheidskloof hebben vergroot tussen de ontwapeningsverbintenissen van de kernwapenstaten onder artikel VI en hun aanhoudende investeringen in de doeltreffendheid van nucleaire afschrikking op lange termijn. Tegelijkertijd hebben de situaties in Oekraïne, Iran, Libië en Noord-Korea de perceptie versterkt dat het bezit van kernwapens een meer duurzame veiligheid biedt dan afstand doen van kernwapens of diplomatieke garanties.
De Focus Paper oppert echter ook dat het falen van de toetsingsconferentie niet gelijkstaat aan het falen van het NPV zelf. Ondanks toenemende politieke spanningen blijft het NPV immers onontbeerlijk als wettelijke en institutionele basis voor wereldwijde non-proliferatie, waarborgen en vreedzame nucleaire samenwerking. De voornaamste uitdaging bestaat er dan ook in om de legitimiteit van het verdrag te vrijwaren door middel van transparantie, risicobeperking, geloofwaardige veiligheidsverbintenissen en een onafgebroken diplomatiek engagement.
Focus Paper 67 downloaden(Alleen beschikbaar in het Engels)
Onderzoekslijnen: Veiligheids- en defensiearchitectuur; Trans-Atlantische betrekkingen; Defensie-capaciteiten en –technologieën
Bron afbeelding: © U.S. Air Force photo by Todd Schannuth (B-21 image altered for security)
Focus Paper 67
The NPT After the 2026 Review Conference: Assessing the Future of the Non-Proliferation Regime