2e seminarie, 16–17 oktober 2026

Prioriteiten van wereldmachten en de gevolgen voor Europese veiligheid

Op 16 en 17 oktober 2026 organiseerde het Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie (KHID) het tweede seminarie van de Hoge Studies Veiligheid en Defensie (HSVD), dat in het teken stond van de zgn. grand strategy. Twee dagen lang onderzochten de auditoren hoe belangrijke internationale spelers hun langetermijnbelangen nastreven en hoe hun beslissingen de internationale machtsverhoudingen beïnvloeden. Het programma combineerde lezingen door academici en defensie-experts met interactieve debatten en groepsdiscussies.

Grand strategy betreft de coördinatie van de politieke, economische, diplomatieke en militaire instrumenten van een staat bij het nastreven van zijn langetermijndoelstellingen. Een beter begrip van dit concept is bijzonder relevant op een moment dat de verhoudingen tussen grootmachten evolueren, gevestigde partnerschappen onder nieuwe druk staan en Europese landen hun defensieprioriteiten herbekijken.

Rusland, de Verenigde Staten (VS), China en Brazilië: verschillende benaderingen van macht

Het programma bracht verschillende visies samen op de ambities en prioriteiten van enkele belangrijke internationale spelers.

Kolonel Erik Claessen onderzocht de evolutie van het Russische militaire denken sinds de val van de Sovjetunie. Zijn presentatie belichtte hoe het nastreven van de status van grootmacht en het behoud van politieke stabiliteit wederkerende bezorgdheden zijn in de Russische benadering van internationale aangelegenheden. Van de uitbreiding van de NATO en de conflicten van de jaren 90 tot de aanhoudende oorlog in Oekraïne: de presentatie plaatste de hedendaagse militaire doctrine van Rusland in haar historische en politieke context.

Prof. dr. Tanguy Struye de Swielande (UCLouvain) focuste op de Amerikaanse grand strategy en de evolutie van het Amerikaanse buitenlandbeleid. Zijn tussenkomst ging in op de prioriteiten van de huidige Amerikaanse regering en besteedde aandacht aan de hernieuwde focus op het westelijke halfrond, de concurrentie met China en de veranderende verwachtingen ten opzichte van de Europese bondgenoten. Er werd gekeken naar de invloed van het politieke leiderschap, economische belangen en technologische ontwikkelingen op beslissingen met betrekking tot het buitenlandbeleid, wat dan weer vragen opriep over de richting en voorspelbaarheid van de Amerikaanse betrokkenheid in het buitenland.

Prof. dr. Bart Dessein (Universiteit Gent), een specialist op het vlak van het Chinese politieke denken en de Chinese geschiedenis, stond stil bij de historische en ideologische basis van de internationale ambities van China. In zijn presentatie ging hij na hoe de evolutie van de Chinese Communistische Partij, het zelfbeeld van het land als een beschaving en de historische herinnering aan buitenlandse inmenging de manier blijven beïnvloeden waarop het land internationale betrekkingen benadert.

Annelies Beck, een journaliste bij de VRT, richtte haar blik op Brazilië en bestudeerde de historische ontwikkeling van het land, zijn binnenlandse uitdagingen en internationale ambities. De Braziliaanse voorkeur voor gediversifieerde diplomatische betrekkingen, in plaats van exclusief aansluiting te zoeken bij een specifieke grootmacht, toont aan hoe het land zijn autonomie probeert te behouden in een almaar competitievere internationale omgeving.

Samen boden deze vier tussenkomsten verschillende invalshoeken zodat de auditoren konden begrijpen hoe nationale belangen, binnenlandbeleid en historische gebeurtenissen het gedrag van staten beïnvloeden.

Politieke ambities vertalen naar defensiebeleid

Luitenant-generaal vlieger Geert De Decker, de militaire vertegenwoordiger van België bij het Militair Comité van de NAVO, besprak het Strategisch Concept van de NAVO en de verhouding tussen politieke besluitvorming, militaire planning en operationele paraatheid. Zijn tussenkomst bestreek de mechanismen die de NAVO gebruikt om collectieve verdediging voor te bereiden, alsook de verantwoordelijkheden van individuele bondgenoten bij het behoud van de capaciteiten die nodig zijn om gezamenlijke doelstellingen te bereiken.

Bijzondere aandacht ging naar weerbaarheid en de uitdagingen die hybride dreigingen opwerpen. Cyberaanvallen, sabotage en verstoringen van kritieke infrastructuren tonen het toenemende belang aan van civiele paraatheid bovenop conventionele militaire capaciteiten. In deze context was Artikel 3 van het Noord-Atlantisch Verdrag een bijzonder onderdeel van de discussie: met dit artikel verbinden bondgenoten zich er immers toe hun individuele en collectieve vermogen om gewapende aanvallen te weerstaan, in stand te houden en te ontwikkelen.

Van deskundige analyse tot interactief debat

Een interactief debat over het Belgische defensiebeleid stimuleerde een uitwisseling over de defensieprioriteiten van ons land en zijn verantwoordelijkheden binnen het ruimere Europese en trans-Atlantische veiligheidskader.

Tijdens de groepsdiscussies onderzochten de auditoren de veranderende relaties tussen de Europese Unie (EU) en de VS. Deze oefening moedigde de auditoren aan om na te denken over de verschillende dimensies van trans-Atlantische samenwerking, waaronder defensie, economische betrekkingen en politieke prioriteiten; tegelijkertijd stonden ze stil bij de vraag hoe Europa zijn eigen belangen kan nastreven binnen dit partnerschap.

De uitwisseling weerspiegelde de diversiteit aan professionele achtergronden binnen de HSVD. Sommige auditoren benadrukten het belang van zowel Amerikaanse defensie-industriële samenwerking als de militaire capaciteiten waarvan de Europese veiligheid afhankelijk blijft. Anderen belichtten dan weer de ruimere politieke en economische dimensies van het partnerschap en stelden in vraag of traditionele aannames over trans-Atlantische samenwerking nog wel adequaat zijn.

Deze discussies brachten een centrale vraag naar boven voor Europa: hoe kan de EU haar samenwerking met de VS in stand houden en tegelijkertijd de capaciteit ontwikkelen om haar eigen belangen te verdedigen, mochten de prioriteiten toch uiteenlopen?

Een combinatie van expertise, ervaring en dialoog

Tijdens het seminarie was er ook ruimte voor presentaties van het KHID en het Egmontinstituut, gegeven door hun respectievelijke directeuren-generaal: divisieadmiraal Baudouin Coppieters de Gibson en ambassadeur Bart Ouvry. Tevens mochten verschillende auditoren een eigen presentatie brengen en bood het programma meer gelegenheden voor professionele uitwisselingen.

Van de ambities van Rusland, de VS, China en Brazilië tot de uitdagingen waarmee de NAVO, de EU en België geconfronteerd worden: het seminarie spoorde de auditoren aan om de belangen achter internationale beslissingen, alsook de gevolgen ervan voor de Europese veiligheid, onder de loep te nemen. Deze multidisciplinaire aanpak blijft de kern vormen van de HSVD, waarbij academische kennis, beleidsexpertise en praktische ervaring gecombineerd worden om auditoren uit te rusten met een breder inzicht in hedendaagse veiligheids- en defensie-uitdagingen.

Met dit eerste seminarie is de sessie 2026-2027 van HSVD officieel van start gegaan. De fundamenten zijn gelegd voor een jaar van reflectie, ontdekking en ontmoetingen op het hoogste niveau.

📢 De inschrijvingen voor de sessie 2027-2028 zijn reeds geopend. Wil je deelnemen aan de volgende Hoge Studies Veiligheid en Defensie? Solliciteer vandaag nog en maak deel uit van dit unieke netwerk, op het kruispunt van strategie, diplomatie en defensie. Online registratie

Sessie 2026-2027

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.